Maria Nowak
Biografia
Maria Nowak z domu Kubicka urodziła się 23 lutego 1921 roku w Zbąszyniu, w rodzinie robotniczej Piotra Kubickiego i Stanisławy z Antoniaków. Wychowywała się z piętnaściorgiem rodzeństwa. Ukończyła szkołę powszechną w rodzinnym mieście, gdzie należała do harcerstwa. Naukę kontynuowała w gimnazjum w pobliskim Wolsztynie, ale przerwała ją, aby podjąć pracę zarobkową i pomóc matce w utrzymaniu młodszego rodzeństwa. W 1938 roku ukończyła z wyróżnieniem kurs drużyn ratowniczo-sanitarnych Polskiego Czerwonego Krzyża.
Podczas kampanii wrześniowej jako sanitariuszka uczestniczyła w ewakuacji 7 Okręgowego Szpitala Wojskowego z Poznania, a następnie w składzie 2 kompanii 72 Baonu Ratowniczo-Wartowniczego maszerowała w kierunku Warszawy, niosąc pomoc rannym żołnierzom i cywilom. Brała udział w obronie Warszawy, m.in. przy ul. Wileńskiej i Dworcu Wileńskim, gdzie wyróżniła się odwagą. Dwukrotnie została przysypana gruzem podczas nalotów, a pod Rembertowem została ranna. Za męstwo i odwagę otrzymała Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari i awans na podporucznika czasu wojny, a odznaczenie wręczył jej Prezydent Warszawy Stefan Starzyński.
Po kapitulacji Warszawy trafiła do niewoli, ale jako chora została zwolniona do domu. Wkrótce wstąpiła do Wielkopolskiej Organizacji Wojskowej, gdzie jako „Gałązka” i „Mrówka” pełniła funkcję łączniczki. Aresztowana w 1942 roku, przeszła ciężkie śledztwo w Forcie VII, była więziona w Moabicie, skąd uciekła z transportu. Kontynuowała działalność konspiracyjną w grupie dr Franciszka Witaszka, ponownie aresztowana w 1944 roku, uciekła z transportu do Inowrocławia i przedostała się do Warszawy.
W powstaniu warszawskim służyła jako sanitariuszka w plutonie „Dysk”, a po jego upadku trafiła do obozu Ravensbrück. Po wyzwoleniu wróciła do Poznania, gdzie zaangażowała się w działalność niepodległościową, za co była więziona do 1946 roku. Po zwolnieniu pracowała jako pielęgniarka i w poznańskim Oddziale PAX. Wychowała troje dzieci. Za bohaterskie uratowanie pięciorga dzieci z pożaru otrzymała Medal za Ofiarność i Odwagę. Zmarła 14 września 2009 roku i została pochowana na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu.