Marcin Czechowic

Marcin Czechowic urodził się w listopadzie 1532 roku w Zbąszyniu, w ubogiej rodzinie rzemieślniczej. Swoją edukację rozpoczął w miejscowej szkole parafialnej, a następnie kształcił się w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu oraz na uniwersytecie w Lipsku, gdzie spędził rok w 1554. Dzięki temu zdobył gruntowne wykształcenie humanistyczne, opanowując język grecki i w stopniu średnim hebrajski.

W młodości był głęboko religijnym katolikiem. Święcenia kapłańskie przyjął w 1555 roku, obejmując parafię w Kórniku. Jednak pod wpływem reformacji przeszedł na luteranizm, a później kalwinizm. W 1555 uczestniczył w synodzie w Gołuchowie, a około 1559 roku wyjechał do Wilna, gdzie nauczał w szkole kalwińskiej.

W 1561 roku Mikołaj Radziwiłł Czarny wysłał go z misją do Jana Kalwina i Heinricha Bullingera. W drodze powrotnej zetknął się z anabaptyzmem na Morawach, co wpłynęło na jego dalszą drogę. W 1564 roku ostatecznie przyłączył się do braci polskich, zyskując sławę jako obrońca chrztu dorosłych. Po opuszczeniu Wilna działał na Kujawach, a w latach 1570-1598 był ministrem zboru w Lublinie, jednym z najważniejszych ośrodków arianizmu.

Czechowic głosił radykalne idee: pacyfizm, równość społeczną, sprzeciw wobec poddaństwa chłopów. Odmawiał chrześcijanom prawa do zabijania, nawet zwierząt. Jego najwybitniejszym dziełem są 'Rozmowy Chrystiańskie' (1575), które przyczyniły się do rozwoju polskiej prozy. Przetłumaczył też Nowy Testament na język polski (1577). Zmarł w listopadzie 1613 roku w Lublinie, w zapomnieniu i biedzie.